بر اساس اطلاعاتی که از منابع مختلف بهویژه منابع غربی بهدست آمده، این هواپیماهای غولپیکر نظامی در حداقل ۵ نوبت و در طی ۴۸ ساعت از روزهای آغازین سال جدید میلادی، پروازهایی به سمت ایران انجام دادهاند.
کارشناسان نظامی تأکید میکنند که انجام ۵ سورتی پرواز در چنین بازه زمانی کوتاهی برای این نوع هواپیماهای فوقسنگین نظامی نمیتواند یک رویداد عادی تلقی شود، بهویژه که این عملیات به هماهنگیهای قابلتوجهی میان خدمه پرواز، مجوزهای پروازی، امنیت عملیاتی و منطق تخلیه حفاظتشده نیاز دارد.
علاوه بر این، ظرفیت ترابری فوقالعاده این هواپیماها در حمل ۵۰ تن بار نظامی و هزینه سنگین حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار برای هر سورتی پرواز، همگی موجب شده تا این رخداد از سوی ناظران سیاسی و نظامی بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد. در این راستا، سایت مطالعات دفاعی آسیا مقالاتی را در تحلیل این رخداد و اهمیت آن منتشر کرده است که در اینجا به مهمترین محورهای ارائهشده از سوی این رسانه در رابطه با این تحول نظامی مهم پرداختهایم.
ایلیوشینها، محور کریدور ترابری نظامی جدید ایران و روسیه
تحلیلگران سایت مطالعات دفاعی آسیا در این مقالات، ضمن بررسی روند پرواز ایلیوشینهای نظامی در آسمان روسیه و ایران، به چند نکته مهم اشاره کردهاند.
در وهله نخست، این تحلیلگران به چگونگی انتخاب مسیر هوایی ایلیوشینهای ایل-۷۶ و ایل-۹۶ توجه کردهاند، جایی که این هواپیماهای غولپیکر پروازهای بدون توقف خود از روسیه به سمت تهران را در مسیر دریای خزر انجام میدهند.
بیشتر بخوانید: رونمایی روسیه از سلاح روز قیامت/ موشک پوسایدون چیست؟
تمرکز، مسیر و سرعت این پروازهای ترابری نشاندهنده فعالسازی آگاهانه یک کریدور باری هوایی از پیش برنامهریزی شده است که برای دور زدن نقاط گلوگاه نظارتی غرب و در عین حال سریعترین مسیر انتقال داراییهای حساس هوانوردی نظامی طراحی شده است. انتخاب این مسیر، امکان حفاظت از پوشش راداری ناتو و همچنین جابهجایی مخفیانه تجهیزات نظامی بزرگ را بدون مواجهه با خطرات ناشی از رهگیری و یا اختلال دیپلماتیک بهدلیل عدم پذیرش پرواز از سوی کشورهای عبوری، فراهم میکند.
اما دلیل استفاده از ایلیوشینها برای انتقال این محمولههای نظامی، دومین پرسش مهمی است که تحلیلگران نظامی به آن پرداختهاند. به اعتقاد آنها، ممکن است سه هدف در پس این انتخاب وجود داشته باشد؛ نخست نوعیت و ارزش تسلیحات انتقالی که ضرورت استفاده از ایلیوشینها را که اساساً برای انتقال چنین تجهیزاتی طراحی شدهاند، توجیه میکند. دوم، اوضاع پرآشوب خاورمیانه و بهخصوص دریاهای سیاه، سرخ و خلیجفارس و در پی آن مخاطرات بالقوه مسیر دریایی و در نهایت، شاید از همه اینها مهمتر، ضرورت انتقال سریع تجهیزات به ایران که با دینامیک تشدید تنش در خاورمیانه، از جمله فعالیتهای تهاجمی اسرائیل و جابهجایی مکرر نیروهای آمریکایی در سراسر منطقه سنتکام، مرتبط است.
ایلیوشینهای روسی چه نوع محموله نظامی را حمل میکنند؟
در مورد نوع محمولههای نظامی حملشده توسط ایلیوشینهای غولپیکر روسی، گمانهزنیهای مختلفی مطرح شده است. در نخستین فرضیات، احتمال انتقال محرمانه تجهیزات نظامی با ارزش بالا، از جمله ماژولهای پشتیبانی پدافند هوایی و زیرسامانههای جنگ الکترونیک، مورد بحث قرار گرفته است. در این راستا، گمانهزنیها بر ارسال قطعات سامانههایی مانند اس-۴۰۰ و سوخو-۳۵ تمرکز داشته است. همچنین ظرفیتهای ترابری ایلیوشینها و استفاده از آنها برای جابهجایی تسلیحات سنگین، احتمال ارسال قطعات موشکی را نیز مطرح کرده است. البته برخی از این گمانهزنیها نیز به نظر مغرضانه میرسیدند؛ بهطوری که از ارسال سامانههای کنترل شورش و تجهیزات امنیتی و نظارتی از طریق این هواپیماها خبر میدادند.
اما در نهایت، در آخرین مقاله منتشرشده در سایت مطالعات دفاعی آسیا، تحلیلگران نظامی به این نتیجه رسیدهاند که محموله اصلی ایلیوشینهای روسی عازم ایران، قطعات مرتبط با بالگردهای پیشرفته تهاجمی Mi-28 بوده است. این تحلیلگران توضیح دقیقی ندادهاند که چه شواهد و قرائنی آنها را به این نتیجهگیری سوق داده است. در این راستا، نباید به استنادات آنها در مورد الگوی پروازی و یا پنجره فعالسازی نیروها در ایران، چندان اتکا کرد. احتمال دسترسی به ماهیت محمولهها از طریق درز اطلاعاتی و یا عوامل نفوذی بیش از همه در ذهن تداعی میکند، البته مشروط بر آن که اصل این ادعا را درست تلقی کنیم.
